جمعه 30 دی 1390 06:22 ب.ظ
نویسنده :
چراغ هدایتگرى بشر، همواره روشن است؛ چنانكه نام پیامبر اعظم صلىاللهعلیهوآله وسلم جاوید است. روزهاى مقدس خدا، یادوارههایى از فضایلند و امروز، رنگ و بوى صلوات گرفتهایم. امروز در فضایى آكنده از بغض و غزلگریه، دل را قرین عطر صلوات مىكنیم و در غمِ گلهاى محمدى شریك مىشویم. انگیزهاى فراهم شده تا با ارج نهادن به تلاشهاى بىوقفه حبیب خدا، از خوان پر كرامت صلوات بهرهمند شویم. فرصتى مهیا شده تا پس از بررسى «معناى این ذكر شریف» و «چگونگى درود عرشیان و فرشیان»، و نیز بررسى «صلوات در قرآن كریم» و «نماز»، به مساحت معنوى این ذكر كوتاه بیشتر پى ببریم. از جمله بدانیم: «صلوات گناهان را از میان مىبرد»، «وسیله برآمده شدن حاجات است»، «فقرزدایى مىكند»، «باعث استجابت دعا مىشود»، «نقش مهمى در قیامت و در سنجش اعمال دارد» و «در محو شدن گناهان مؤثر است».
با هم به سمت دشت اشراق صلوات گام برمىداریم: اللّهمّ صلّ على محمّد و آل محمّد.
در حزن بىشمار
مسجدالنبى در تراكم سوگواژههاى وداع، غمگنانهترین تصویر امروز است. صلوات و محراب و منبر، در جامه اشكند و مهرانگیزترین خانه وحى، در حزن بىشمار. صحیفههاى رسولان پیشین، در محضر شریف قرآن با دستهگلهاى تسلى نشستهاند. سرتاسر امروز، دریاى تیره ماتم است. بوى شرجى عزا، سرزمین شعرهاى آیین را فرا گرفته است. بیست و هشتم صفر، پاى هموارترین بیانها را نیز به تیغستان اندوه كشانده است. تاریخ كه روزگارى هجرت طربناك پیامبر را تا مدینه عاشق دیده بود، اینك این هجرت غمبار را چگونه روایت كند؟ دستى كو تا غبار تلخ مرثیه را بزداید؟ همه هستى مصیبت زدهاند. با كوچ زبده وجود، گرداگرد دین برگزیده، شیونهایى از تبار غروب است و ماتمسرایى. نگاه كن كنار رسالت سبزى كه بر دوش قلم نهاده شده، داغ بیست و هشتم صفر را.
معناى صلوات
صلوات در اصل به معناى دعاست و نماز را به دلیل دربرداشتن دعا، «صلاة» مىگویند. در عرف، صلاة را بر دو چیز اطلاق مىكنند: یكى «درود»، كه دعایى خاص است و دیگرى «نماز» كه عبادتى مخصوص است.
گفتهاند حقیقت دعا آن است كه بنده با تمام اعضا خدا را بخواند. درود دهنده نیز باید گاه فرستادن صلوات، دلش با زبان موافق باشد و این الفاظ كوتاه و روشن را با تأمّل و توجه جان، همراهى كند.
پژوهش بیشتر در ترجمان صلاة، ما را به احتمالهاى دیگرى در این زمینه رهنمون مىسازد: گروهى صلاة را از «صله» دانستهاند و بر این عقیدهاند كه نمازگزار حقیقى آن است كه در حال نماز، از خلق منفصل و به خالق متصل گردد، و درود دهنده كامل نیز آن است كه از آثار بدعت، منقطع و به انوار سنت متصل شده باشد. دسته دیگر، ریشه صلاة را «تصلیه» مىدانند كه به معناى پیروى است. بر این اساس، نمازگزار، پیرو شارع در امر او و درود دهنده، تابع پروردگار و فرشتگان خواهد بود، به فرموده آیه شریف: «إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِكَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ». (احزاب: 56)
صلوات در قرآن كریم
قرآن مجید در آیات فراوانى، از آخرین سفیر الهى و این شخصیت پرفروغ عالم هستى، به شكلهاى گوناگون سخن گفته و چهره مقدس و ملكوتىاش را به تصویر كشیده است. گاه نام مقدسش را با تعظیم یاد مىكند. زمانى اطاعت از او را اطاعت از پروردگار و نافرمانى او را نافرمانى خدا برمىشمارد. گاهى به وجود پربركتش سوگند یاد مىكند و وقتى دیگر به دفاع از او برمىخیزد.
خداى كریم افزون بر بیان اوصاف پیامبراعظم صلىاللهعلیهوآله وسلم در قرآن مجید، احترام به آن حضرت را یكى از واجبات مسلمانان برشمرده و در آیاتى، همگان را به این امر مهم و وظیفه شرعى فراخوانده است. از جمله مصداقهاى آشكار احترام پیامبر اعظم صلىاللهعلیهوآله وسلم، مسئله صلوات است. جالب این كه پروردگار پیش از آنكه چنین دستورى را صادر كند، نخست خود و فرشتگانش براى پیامبر، صلوات مىفرستند و سپس مىفرمایند: «اى مؤمنان! شما نیز به دلیل اداى احترام و رعایت حقوق رسول خدا صلىاللهعلیهوآله وسلم بر او صلوات و درود بفرستید». (احزاب: 56)
پیوند صلوات و نماز
در تفسیر منسوب به امام حسن عسكرى علیهالسلام آمده است: «از حقوق نماز این است كه پس از نماز، با اعتقاد به اینكه پیامبر و آلش بهترین انتخاب شدگان هستند، بر آنها صلوات بفرستى». از امام صادق علیهالسلام نیز روایت شده است: «روزه با دادن زكات فطره تمام مىشود، همانطور كه نماز با صلوات بر محمد و آلش به پایان مىرسد. كسى كه روزه بگیرد و عمدا زكات فطره ندهد، روزهاش، روزه نیست، همانگونه كه اگر كسى نماز بخواند و عمدا صلوات بر محمد و آلش را ترك كند، نمازش، نماز واقعى نخواهد بود».
صلوات، برطرف كننده نیاز
پیامبر اعظم صلىاللهعلیهوآله وسلم مىفرمایند: «صلوات فرستادن شما بر من، باعث روا شدن نیازهایتان است. در این صورت، خدا را از شما راضى مىگرداند و اعمالتان را پاكیزه مىكند.» امام صادق علیهالسلام روش خواستن حاجت را اینگونه شرح مىدهد: «هرگاه اراده كردید چیزى از نیازمندىهاى دنیا را از خداوند سبحان بخواهید، ابتدا باید خدا را بستایید و سپس بر محمد و آل محمد صلوات بفرستید. آنگاه حاجت خود را از خداوند كریم درخواست كنید.» نیز از آن حضرت است كه: مردى وارد مسجد شد و پس از بهجا آوردن نماز، دست به سوى درگاه خدا بلند كرد و نیازهاى خود را طلبید. پیامبر اكرم صلىاللهعلیهوآله وسلم كه در مسجد حضور داشت، با مشاهده این وضع فرمودند: این بنده در خواسته خود از خدا تعجیل كرد. سپس شخص دیگرى آمد و دو ركعت نماز گزارد و ثناى خدا را بهجا آورد. آنگاه بر محمد و آل محمد صلىاللهعلیهوآله وسلمصلوات فرستاد و خدمت حضرت رسید. رسول خدا صلىاللهعلیهوآله وسلم به او فرمودند: «دعایت در آستانه اجابت است».
برطرف شدن فقر با صلوات
فرستادن صلوات، توانگرى مىآورد و فقر را از انسان مىزداید. گویند: فقیرى در حال تنگدستى پیامبر را در خواب دید. حضرت به او فرمودند: اگر مىخواهى بىنیاز شوى و خداوند براى تو از آسمان روزى برساند، بر من صلوات بفرست. پس از این خواب، آن مرد شروع به فرستادن صلوات كرد. چند روزى نگذشته بود كه در راه عبور از خرابهاى، پایش به خشتى خورد و هنگامى كه خشت كنار رفت، ناگهان چشمش به گنجى از طلا افتاد، ولى با خود گفت: پیامبر فرموده كه خدا از آسمان برایم روزى خواهد فرستاد. از این رو، به آن دست نَزَد و به خانه رفت. در خانه جریان را براى همسرش تعریف مىكرد كه به طور اتفاقى مرد یهودىاى كه همسایه آنها بود، صداى او را از پشت بام شنید و از محل گنج آگاه شد. یهودى، غلام خود را صدا كرد و سراغ گنج رفتند. وقتى به آن محل رسیدند، به غیر از چند مار و عقرب چیزى دیگر ندیدند. یهودى مار و عقربها را جمع كرد و به قصد انتقام از دروغپردازى آن مردم مسلمان، آنها را به خانه آورد و از سوراخ پشتبام به خانه مرد مسلمان ریخت. همه مار و عقربها دوباره به طلا تبدیل شدند و آن مرد فقیر مسلمان به آرزوى خود رسید و خدا از آسمان برایش روزى فرستاد. یهودى از شدت شگفتى فریاد زد: این چه سرّى است كه كوزه پیش من پر از مار و عقرب بود و نزد شما پر از دینار؟ آن مرد مسلمان گفت: پیامبر اكرم صلىاللهعلیهوآله وسلم به من فرمودند: اگر مىخواهى بىنیاز شوى، بر من صلوات بفرست. در این هنگام مرد یهودى اسلام آورد و مسلمان شد.
اگر از آفت دوران شكستهحال شوى
امان طلب ز جناب مقدس نبوى
و گر سهام حوادث تو را نشانه كند
پناه بر به حصار درود مصطفوى
استجابت دعا با صلوات
دعا براى رسیدن به مرحله استجابت، نیازمند صلوات است. امام صادق علیهالسلام مىفرمایند: «هر كس، اگر حاجتى داشته باشد، باید اول بر محمد و آل محمد صلوات بفرستد، سپس حاجت خود را بخواهد و در پایان دعا نیز صلوات بفرستد؛ زیرا حق تعالى، كریمتر از آن است كه دو طرف دعا را قبول كند و وسط دعا را نپذیرد. صلوات بر محمد و آل محمد صلىاللهعلیهوآله وسلم، حجابها را برطرف مىكند.» بیان دیگر ایشان چنین بر جانها مىنشیند: «همیشه میان دعا و مستجاب شدنش، حجابى مىآید و مانع مىشود، و تا بر محمد صلىاللهعلیهوآله وسلم صلوات فرستاده نشود، آن حجاب برطرف نمىگردد».
بىبدرقه درود او هیچ دعا
البته به منزل اجابت نرسد
ارتباط پیامبران پیشین با صلوات
صلوات، مهریه حوّا بوده است. در أمالى شیخ صدوق آمده است كه حضرت آدم علیهالسلام ده بار بر پیامبر صلوات فرستاد تا خداوند حوا را به ازدواج او درآورد.
امام هادى علیهالسلام به عبدالعظیم حسنى فرمودند: حق تعالى ابراهیم را خلیل خود گردانید به دلیل آنكه بسیار بر محمد و آل او صلوات مىفرستاد.
خداوند به موسى علیهالسلام وحى كرد: اى موسى! آیا مىخواهى من به تو، از كلامت به تو، از نگاهت به چشم تو، از روحت به بدن تو و از اندیشهات به دل تو نزدیكتر باشم؟ موسى علیهالسلام عرض كرد: آرى. خطاب رسید: اكنون كه جویاى این سعادت هستى، بر حبیب من، محمد مصطفى صلىاللهعلیهوآله وسلم صلوات بفرست؛ زیرا صلوات بر او، رحمت و نور است.
صلوات و رنج شیطان
روزى پیامبر اكرم صلىاللهعلیهوآله وسلماز راهى عبور مىكرد. شیطان را دید كه خیلى ضعیف و لاغر شده است. از او پرسید: چرا به این روز افتادهاى؟ گفت: اى رسول خدا! از دست امت تو رنج مىبرم. پیامبر فرمودند: مگر امت من با تو چه كردهاند؟ گفت: امت شما شش ویژگى دارند كه من طاقت دیدن آنها را ندارم: اول آنكه هر وقت به هم مىرسند، سلام مىكنند؛ دوم اینكه با هم مصافحه مىكنند؛ سوم آنكه هر كارى مىخواهند انجام دهند، ان شاءالله مىگویند؛ چهارم از گناهان استغفار مىكنند؛ پنجم تا نام شما را مىشنوند، صلوات مىفرستند و ششم آنكه ابتداى هر كار بسم الله الرحمن الرحیم مىگویند.
معرفى منابعى براى پژوهش درباره صلوات
1. سیدمحمدتقى مقدم، شرح صلوات و فواید و خواص آن، چاپ مشهد.
2. سید حسن رضوى قمى، درود محمدى صلىاللهعلیهوآله وسلم، چاپ 1385 قمرى.
3. سید محمد بن زین العابدین رضوى، متخلص به فنائى، صلوات و فضایل آن، چاپ اصفهان.
4. على درى اصفهانى، حكایتهاى شنیدنى از فضایل و آثار صلوات بر محمد و آل محمد صلىاللهعلیهوآله وسلم، انتشارات نبوغ.
5. على میرخلف زاده، داستانهایى از صلوات بر محمد و آل محمد صلىاللهعلیهوآله وسلم، انتشارات مهدىیار.
6. امیرحسین خادمى آملى، ختم صلوات، انتشارات مدین.
7. احمد بن محمد الحسینى اردكانى، شرح و فضایل صلوات، انتشارات میقات.
در روایتى مىخوانیم: «فرداى قیامت در ترازوى عدل الهى، چیزى سنگینتر از ذكر صلوات بر محمدو آل محمد صلىاللهعلیهوآله وسلم نیست».
محو شدن گناهان با صلوات
امام رضا علیهالسلام مىفرمایند: «كسى كه نمىتواند با چیزى گناهانش را پاك كند، پس بر محمد و آل محمد صلىاللهعلیهوآله وسلم زیاد صلوات بفرستد؛ زیرا صلوات، گناهان را نابود مىسازد.» امام على علیهالسلام هم فرموده اند:
«صلوات فرستادن بر پیامبر اعظم صلىاللهعلیهوآله وسلم در محو كردن گناهان، از فرونشانیدن آب بر آتش، شدیدتر است».
در تاریخ آمده است: زنى، پسر نابینا و ناشنوایى داشت. روزى خدمت پیامبر اعظم صلىاللهعلیهوآله وسلم رسید و درخواست كرد بچه او را شفا دهد. حضرت فرمودند: اى زن! اگر مىخواهى شفا یابد، بر من صلوات بفرست. آن زن برخاست و در مسیر خانه، هر گامى برمىداشت، یك صلوات مىفرستاد. هنگامى كه به خانه رسید، فرزند خود را سالم دید. پس خدمت پیامبر بازگشت و موضوع شفا یافتن فرزندش را به آن حضرت عرض كرد. حاضران در مجلس، شادمان گشتند. آنگاه جبرئیل نازل شد و عرض كرد: خداوند مىفرمایند: همانگونه كه او را به بركت صلوات شفا دادم، در روز قیامت، گناهان امت تو را نیز به بركت صلوات مىآمرزم.
سر خیل رُسُل، شافع روز عَرَصات
بنمود به امت از كَرَم راه نجات
فرمود خدا جمله گناهش بخشد
هر كس كه براى من فرستد صلوات
دیدگاه ها :
نظرات
آخرین ویرایش:
- -
